Sức trẻ nơi rẻo cao

Bản Noọng Dẻ, xã Nậm Cắn (Kỳ Sơn) nằm cách Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn khoảng 10 km, về phía Đông, nép mình bên Quốc lộ 7A với những nếp nhà sàn thấp thoáng là nơi sinh sống của chàng trai người Thái giàu nghị lực Lương Văn Lin (SN 1988). Là con thứ 6 trong gia đình nghèo có tới 10 người con, cuộc sống nhiều khó khăn. Các anh chị em của Lin hầu hết chỉ học đến cấp 2 rồi nghỉ, chỉ có Lin là được cả nhà dồn sức cho theo học cấp ba. Sau đó, Lin học tiếp lên Cao đẳng Y Phú Thọ rồi bôn ba đi làm thuê nhiều nơi nhưng luôn trăn trở suy nghĩ trở về lập nghiệp ở quê hương.

“Những lần đi làm xa về quê em cứ suy nghĩ mãi, nơi khác người ta phải thuê đất để phát triển chăn nuôi, sao mình có đất mà không làm được. Đến năm 2018, em quyết định trở về vay vốn khởi nghiệp bằng chăn nuôi bò”, Lin chia sẻ. Được Đoàn xã kết nối vay 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội, chàng trai người Thái mua 3 con bò để khởi nghiệp. Mới đầu, nhiều người kể cả người thân đều khuyên không nên mạo hiểm, lỡ thất bại không trả được nợ nhưng Lin vẫn quyết tâm thử sức.

Thời gian đầu chưa có nhiều kinh nghiệm chăn nuôi nên còn gặp nhiều khó khăn, vì vậy, Lin vừa lên mạng tham khảo, vừa học hỏi thêm kinh nghiệm của những người đi trước. Anh tận dụng 1, 2 ha ruộng để chăn nuôi ngan, gà và trồng lúa 1 vụ, khoanh vùng chăn nuôi trâu, bò trên đồi. Đến nay, mô hình trang trại của Lương Văn Lin hiện đang phát triển tốt với 13 con bò, 120 con ngan, 4 tạ cá (nuôi ao), mỗi năm cho thu nhập hơn 100 triệu đồng. Theo anh Lầu Bá Tu – Bí thư Đoàn xã Nậm Cắn thì mô hình trang trại của anh Lương Văn Lin là hình mẫu thanh niên dám nghĩ, dám làm, quyết tâm làm giàu trên mảnh đất quê hương.

Còn ở bản Phà Khảo, xã Phà Đánh, nhiều người cũng nhắc đến anh Moong Văn Sơn, SN 1984 với sự khâm phục bởi nghị lực vượt khó, lập nghiệp. Sinh ra trong một gia đình nghèo ở xã Phà Đánh, năm Sơn lên 7 tuổi thì cha mẹ anh lần lượt qua đời, 2 anh em Sơn nương tựa vào nhau. Tưởng chừng con đường học hành của Sơn sẽ dang dở nhưng bằng nghị lực phi thường, chàng trai Khơ mú nghèo vẫn học hết cấp 3, sau đó đăng ký học lớp Sơ cấp Thú y do huyện Kỳ Sơn tổ chức. Sau khi tích lũy được kiến thức liên quan đến chăn nuôi, năm 2016 Sơn quyết định vay Ngân hàng Chính sách xã hội huyện 50 triệu đồng khởi nghiệp từ 1 con trâu giống và 3 con bò cái sinh sản. Ngoài những kiến thức đã học, anh tìm tòi học hỏi kinh nghiệm qua sách báo, tham quan các mô hình mẫu trong khu vực lân cận để áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi của gia đình. Phần lớn thời gian trong ngày, Sơn đều ở trang trại. Tuy chăn nuôi có lúc thăng, lúc trầm và đối diện với nhiều khó khăn liên quan đến thời tiết, dịch bệnh… nhưng Sơn chưa bao giờ nản chí. Theo thời gian, anh đã tích lũy được vốn kiến thức chăn nuôi, biết cách chọn giống, chăm sóc gia súc, gia cầm. Hiện mô hình trang trại của anh có 18 con bò, 8 con trâu, 400 con gà và ngan… cho thu nhập hơn 100 triệu đồng/ năm. Từ một hộ nghèo, nay gia đình Sơn đã có của ăn, của để và trở thành hộ giàu trong bản, trong xã.

Trò chuyện với chúng tôi, Sơn vui vẻ khoe: “Trong năm 2020, em là 1 trong 2 trường hợp được Đoàn xã và Huyện đoàn giúp đỡ vay thêm 50 triệu đồng từ nguồn Quỹ Thanh niên lập nghiệp. Em quyết định trồng thêm 1ha cỏ phục vụ chăn nuôi, mở rộng nuôi bò vỗ béo”. Nghị lực và tinh thần vượt khó của Moong Văn Sơn đã truyền cảm hứng cho thanh niên Khơ mú nơi rẻo cao học tập và noi theo, từng bước xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại, chủ động tìm hướng thoát nghèo.

Thực tế, trong khi nhiều thanh niên rời bỏ quê hương đi làm ăn xa mong đổi đời thì có những người trẻ ở bản làng vùng cao như Lương Văn Lin, Moong Văn Sơn đã thay đổi từ tư duy, chọn cách ở lại quê hương, trở thành những “triệu phú nông dân” với suy nghĩ “Bàn tay ta làm nên tất cả, có sức người sỏi đá cũng thành cơm”. Tuy mỗi người một hoàn cảnh, nhưng họ có điểm chung là đã biết tận dụng lợi thế về đất đai, địa hình để phát triển kinh tế. Bằng ý chí và khát khao chiến thắng hoàn cảnh, họ đã có những bước khởi đầu thành công trên con đường lập thân, lập nghiệp, đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng nông thôn mới.

Với đặc thù là khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, diện tích đất tự nhiên tương đối rộng, khí hậu đa dạng, phần lớn các mô hình kinh tế của thanh niên trên địa bàn huyện Kỳ Sơn tập trung vào lĩnh vực chăn nuôi, nhất là chăn nuôi gia súc, trồng rừng, dược liệu và một số nông sản như gừng, khoai sọ, dưa chuột, rau cải… Tuy nhiên, bên cạnh lợi thế về nguồn lực tại chỗ là đất đai, nhân lực nhưng họ lại thiếu những điều kiện quan trọng là nguồn vốn, tiếp cận ứng dụng khoa hoc kỹ thuật… nhất là trong hoàn cảnh dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp. Bên cạnh đó, giao thông đi lại tuy được cải thiện hơn trước nhưng chưa đảm bảo, các mô hình kinh tế của thanh niên, hầu hết phải đi bộ với quãng đường dài, gây khó khăn khi vận chuyển các nông sản. Địa hình chủ yếu đồi núi phức tạp, dốc đứng khó khai hoang. Mặt khác, do thói quen sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp, việc chuyên môn hóa, sản xuất hàng hóa chưa cao nên các mô hình chăn nuôi, trồng trọt chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa có sự liên kết, ai mạnh người đó làm.

Vì vậy, những năm qua, cấp ủy, chính quyền các cấp đặc biệt là tổ chức Đoàn Thanh niên trên địa bàn đã cố gắng kết nối, vận dụng các cơ chế chính sách nhằm làm “bà đỡ” cho các ý tưởng, tiếp sức cho quá trình lập thân, lập nghiệp của thanh niên vùng cao.

Anh Lỳ Bá Chò – Phó Bí thư Huyện đoàn Kỳ Sơn cho biết: “Những năm qua, các cấp bộ Đoàn tích cực vận động thanh niên trên địa bàn tận dụng các thế mạnh của địa phương để xây dựng các mô hình kinh tế hộ gia đình phù hợp với thế mạnh của từng vùng như chăn nuôi bò, gà đen, dê địa phương, trồng gừng, đào lấy hoa, khoai sọ… Tổ chức Đoàn cũng đứng ra kết nối, phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể giúp đỡ, hỗ trợ thanh niên đủ điều kiện và có nhu cầu vay vốn từ các nguồn để phát triển kinh tế. Giai đoạn năm 2016 đến nay, Huyện đoàn đã hỗ trợ các thanh niên làm hồ sơ vay vốn ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ thanh niên lập nghiệp của tỉnh để thực hiện 6 dự án với tổng vốn là 300 triệu đồng, nay 3 dự án đã hoàn trả gốc và lãi; vay từ Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm 100 triệu đồng để thực hiện 2 dự án. Hiện tại, các dự án đều phát triển rất tốt, là nguồn thu chính của các gia đình”.

Điển hình như anh Lộc Văn May ở bản Bà, xã Hữu Kiệm được vay 50.000.000 đồng từ nguồn Quỹ Hỗ trợ thanh niên lập nghiệp tỉnh Nghệ An để phát triển chăn nuôi. Hiện nay, tại trang trại gia đình anh đang nuôi 16 con lợn, cho thu nhập hàng năm hơn 50 triệu đồng. Hay anh Lương Văn Chương ở bản Tạt Thoong, xã Chiêu Lưu vừa được vay vốn từ nguồn Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm kênh Trung ương Đoàn, số tiền 50.000.000 đồng. Hiện nay, trang trại gia đình anh có 7 con bò, 4 con trâu, 6 con dê cho thu nhập hàng năm gần 100 triệu đồng…

Cũng theo Phó Bí thư Huyện đoàn Kỳ Sơn Lỳ Bá Chò: Trước khi hỗ trợ vay từ nguồn Quỹ Thanh niên lập nghiệp, Quỹ Hỗ trợ giải quyết việc làm, Huyện đoàn tổ chức rà soát, xét duyệt cụ thể đối tượng vay, sau đó lập hồ sơ và đề nghị giải ngân đúng quy định, công tác kiểm tra, giám sát sau vay được thực hiện thường xuyên, đến nay các dự án đều sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả cao, trả lãi đúng thời gian. Về giải ngân từ Ngân hàng Chính sách xã hội, có một số khó khăn, bất cập do quy định của các chính sách tín dụng, ví dụ như phải có gia đình riêng mới được vay, nên còn nhiều đối tượng thanh niên có nhu cầu nhưng không thể vay. Hiện tại, Đoàn Thanh niên đang tham gia quản lý vốn vay tại 8 xã, 35 tổ Tiết kiệm và vay vốn, có 1.210 hộ vay với tổng dư nợ 37.533 triệu đồng.

Để “tiếp sức” cho thanh niên phát triển kinh tế, hàng năm, Huyện đoàn đều phối hợp tổ chức tập huấn về chuyển giao khoa học kỹ thuật trong trồng trọt và chăn nuôi, đưa thanh niên đi học tập thực tế tại các mô hình kinh tế trên địa bàn huyện… nhằm khuyến khích, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả. Bên cạnh đó, Huyện đoàn còn chỉ đạo thành lập các mô hình như CLB thanh niên phát triển kinh tế tại các địa bàn có phong trào tốt điển hình như ở xã Na Ngoi – nơi có nhiều mô hình thanh niên khởi nghiệp mang lại hiệu quả kinh tế cao như: Chăn nuôi bò, trồng cây dược liệu…

Hiện tại, toàn xã Na Ngoi có 13/19 chi đoàn có mô hình thanh niên phát triển kinh tế, trong đó có 3 mô hình có thu nhập từ 100 triệu đồng trở lên. Như mô hình trồng dược liệu với diện tích 2ha (sâm đương quy) của Xồng Bá Lẩu ở bản Buộc Mú, thu nhập bình quân 200 – 250 triệu đồng/năm, mô hình chăn nuôi 17 con trâu, bò của Lầu Rua Và ở bản Na Kọi, cho thu nhập 100 – 150 triệu đồng/năm, mô hình trồng rừng của Lầu Bá Xểnh ở bản Tổng Khư cho thu nhập 100 – 150 triệu đồng/ năm.

Theo Bí thư Đoàn xã Na Ngoi Lầu Bá Lếnh, việc thành lập Câu lạc bộ Thanh niên phát triển kinh tế xã Na Ngoi giúp đoàn viên, thanh niên trên địa bàn kịp thời nắm bắt được các chủ trương, cơ chế chính sách của huyện, xã và tiếp cận được các nguồn vốn vay ưu đãi hỗ trợ phát triển kinh tế, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong quá trình hoạt động, sản xuất, kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ. Bản thân Bí thư Đoàn xã Na Ngoi cũng nêu gương đi đầu trong phát triển kinh tế. Là con thứ 4 trong gia đình có 5 anh chị em, Lầu Bá Lếnh học ngành Công tác xã hội và gắn bó nhiều năm với công tác Đoàn, làm Phó Bí thư rồi Bí thư Đoàn xã. Lếnh luôn tự nhủ “muốn phát huy sức trẻ trong xóa đói giảm nghèo, làm giàu chính đáng ở địa phương thì bản thân mình phải gương mẫu đi trước. Mình làm thành công thì vận động, tuyên truyền, ĐVTN mới tin, mới nghe”. Nhận thấy, chăn nuôi là thế mạnh ở địa phương, từ năm 2015 thủ lĩnh Đoàn Thanh niên xã Na Ngoi quyết tâm vay vốn, khoanh nuôi thả trâu bò. Từ vài con ban đầu đến nay, mô hình của Lầu Bá Lếnh đã có 20 con bò, 7 con trâu. Bên cạnh đó, Lếnh còn trồng 2ha gừng, thu nhập bình quân 1 năm từ 100 – 150 triệu đồng. “Trâu, bò giống địa phương, nguồn tiêu thụ chủ yếu bán cho các tư thương nhỏ lẻ, tuy nhiên còn phụ thuộc vào thời điểm có lúc cũng thuận lợi riêng, năm nay là do dịch bệnh Covid-19 nên khó về đầu ra”, Lầu Bá Lếnh cho hay.

Được biết, hiện tại trên địa bàn huyện miền núi Kỳ Sơn hiện có hơn 50 mô hình phát triển kinh tế do thanh niên làm chủ cho thu nhập ổn định, trong đó 22 mô hình có thu nhập từ 50 đến trên 100 triệu đồng/năm. Nhiều người trong số họ đã giãi bày: Có được thành công hôm nay ngoài nỗ lực phấn đấu không ngừng của bản thân, còn nhờ sự hỗ trợ từ phía gia đình, nhờ vào chủ trương, chính sách hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp phát triển kinh tế của các cấp bộ Đoàn, sự quan tâm, tạo điều kiện giao đất, giao rừng, tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật trong trồng trọt, chăn nuôi… của cấp ủy, chính quyền địa phương và các cấp ngành.

Dẫu còn nhiều khó khăn nhưng với ý chí quyết tâm và sức trẻ, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số ở vùng cao Kỳ Sơn đã và đang có sự đổi mới trong tư duy, tự lực vươn lên phát triển kinh tế, làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới ở địa phương.